TIN TỨC

Bệnh cườm nước (Glocom): Nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị

16-06-2022 - Tác giả:   Hải Yến   - Tham vấn y khoa:   PGS. TS Hoàng Thị Minh Châu

Cườm nước (Glocom) là bệnh liên quan đến tình trạng nhãn áp ở trong mắt, đa phần là do tăng nhãn áp, hậu quả cuối cùng sẽ dẫn đến mù lòa. Bệnh lý này được ví như kẻ cướp thị giác nguy hiểm thứ 2 trên thế giới chỉ sau đục thủy tinh thể. Hiện tại vẫn chưa có biện pháp điều trị dứt điểm bệnh cườm nước, mọi can thiệp chỉ giúp giữ lại phần thị lực chưa bị ăn mòn mà thôi.

Bệnh cườm nước (Glocom) là gì?

Bệnh cườm nước (hay còn có tên gọi khác là Glocom hoặc Glaucoma) là tên gọi chung của nhóm bệnh gây ra những thương tổn không thể hồi phục cho thần kinh thị giác. Các dây thần kinh thị giác này là một hệ thống với số lượng lên đến hơn 1 triệu giữ vai trò kết nối võng mạc với não bộ của chúng ta.

Bệnh tiến triển mãn tính trên lâm sàng với biểu hiện đặc trưng bởi tổn hại thị trường, lõm teo đĩa thị Glocom có thể bị ở 1 hoặc cả 2 mắt. Bệnh lý này đa phần thường liên quan đến nhãn áp hay áp lực ở trong mắt tăng cao.

cườm nước là gì
Cườm nước gây tổn thương không hồi phục thần kinh thị giác

Theo dân gian, người ta vẫn thường gọi bệnh Glocom với tên gọi khác là Thiên đầu thống (đau thấu tận trời xanh). Cách gọi này không đúng, thiên đầu thống (hay được gọi là glocom góc đóng) đây chỉ là một thể trong rất nhiều thể khác nhau của bệnh Glocom.

Mỗi thể bệnh lại có những đặc trưng riêng biệt và không phải thể bệnh nào cũng gây đau đớn dữ dội như thiên đầu thống.

Mức độ nguy hiểm

Bệnh cườm nước được xếp cấp độ nguy hiểm thứ 2, chỉ đứng sau bệnh thủy tinh thể. Chứng bệnh này nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời sẽ gây ảnh hưởng nặng tới thị giác và thậm chí là mù lòa.

Bệnh lý cườm nước lại rất khó phát hiện vì thông thường nó không có nhiều biểu hiện lâm sàng ở giai đoạn sớm (ngoại trừ glocom góc đóng), phần lớn người bệnh phát hiện ra và đi khám khi ở giai đoạn muộn, thị lực lúc này khó cứu vãn.

So với bệnh về thủy tinh thể, bệnh cườm nước lại nguy hiểm ở chỗ không thể điều trị khỏi hoàn toàn và người bệnh rất khó để phát hiện dấu hiệu mắc bệnh trong những giai đoạn đầu (giai đoạn nhẹ). Mọi can thiệp điều trị hiện tại chỉ giúp người bệnh hạn chế sự gia tăng cấp độ nặng của bệnh, giữ lại phần thị lực còn lại chưa bị mất chứ không thể lấy lại thị lực như ban đầu.

Đối tượng dễ mắc bệnh

Glocom có thể bị mắc phải ở bất kỳ đối tượng nào, tuy nhiên bệnh thường gặp phải nhiều nhất ở những người trên 40 tuổi. Khi tuổi càng cao nguy cơ mắc bệnh càng lớn, đặc biệt là những người có tiền sử các bệnh lý toàn thân như: Cao huyết áp, tiểu đường, tim mạch... nguy cơ mắc bệnh cao hơn nhiều.

ai dễ bị cườm nước
Glocom gặp phải nhiều nhất ở những người trên 40 tuổi

Theo thống kê hiện nay,đối tượng mắc bệnh cườm nước chiếm tỷ lệ ở phụ nữ cao hơn gấp 2 lần so với nam giới. Những người thường xuyên bị stress, căng thẳng sẽ có khả năng khiến bệnh lý tiến triển nhanh hơn, dẫn đến những cơn glocom cấp tính.

Những người mắc các tật khúc xạ về mắt cấp độ nặng hay những người gặp chấn thương về mắt, va, đập cũng cần đi khám mắt định kỳ, thường xuyên để phòng ngừa nguy cơ biến chứng của bệnh lý này.

Bệnh cườm nước có mấy loại?

Bệnh cườm nước có rất nhiều thể trạng khác nhau, trong đó phổ biến nhất là 2 thể glocom góc mở và glocom góc đóng. Dù là thể bệnh nào thì nó đều gây ra những thương tổn cho dây thần kinh thị giác mà không thể hồi phục được. Thể glocom góc mở thường phổ biến hơn. Hai thể bệnh này thường có đặc điểm và triệu chứng khác nhau. Cụ thể:

1. Glocom góc đóng (bệnh thiên đầu thống)

Glocom góc đóng (tên gọi khác là bệnh Thiên đầu thống) gây rối loạn chức năng của hệ thống dẫn lưu thủy dịch trong mắt đi kèm với tắc nghẽn hoàn toàn, góc thoát thủy dịch của mắt lúc này sẽ bị đóng lại toàn bộ. Mắt lúc này sẽ bị gia tăng áp suất một cách đột ngột gây đau đớn vô cùng. Tình trạng thiên đầu thống này sẽ dễ phát hiện hơn vì nó có triệu chứng đau nhức điển hình, thường xảy ra đột ngột, khi gặp phải rất nguy hiểm, bệnh nhân cần đến gặp bác sĩ ngay.

Triệu chứng của thể Glocom góc đóng như: Nhức mắt đau đầu buồn nôn, thậm chí là đau đầu dữ dội, thị lực suy giảm, khi nhìn vào nguồn sáng thấy xuất hiện quầng sáng xung quanh, buồn nôn, nôn mửa, cảm giác căng cứng, đồng tử giãn ra, đôi khi còn thấy đi kèm đau bụng...

cườm nước (glocom)
Một cách hình dung về bệnh cườm nước

2. Glocom góc mở

Chứng Glocom góc mở thường là thể bệnh phổ biến nhất, gây rối loạn chức năng của hệ thống dẫn lưu thủy dịch trong mắt, nó làm tắc nghẽn không hoàn toàn tại góc thoát thủy dịch của mắt khiến cho áp suất trong mắt tăng cao.

Thể Glocom góc mở sẽ khó nhận biết được triệu chứng bệnh vì nó thường diễn biến từ từ, triệu chứng âm thầm, không gây đau đớn. Thường bệnh nhân chỉ thấy mắt hơi xốn, mỏi mắt, đôi khi thấy nhìn mờ.

Dây thần kinh thị giác của người bệnh cứ thế bị tổn thương dần dần, thị lực bị đánh cắp âm thầm, người bệnh phần lớn không thể phát hiện ở giai đoạn sớm, khi thị lực bị suy giảm nặng mới phát hiện ra thì đã muộn, khó cứu vãn.

Dấu hiệu nhận biết bệnh glocom

Bệnh cườm nước gồm nhiều thể, mỗi thể sẽ có các dấu hiệu bệnh lý khác nhau. Hầu hết khi mắc glocom sẽ đều không có triệu chứng rõ rệt trong giai đoạn đầu, tầm nhìn người bệnh không bị ảnh hưởng vì vậy mà đa phần các trường hợp bệnh đều không phát hiện ra sớm.

Chỉ trừ trường hợp mắc phải thể glocom góc đóng thì người bệnh mới cảm nhận rõ cơn đau nhức dữ dội quanh vùng mắt.

cườm nước
So sánh mắt bình thường với mắt người mắc bệnh Glocom

Còn ngoài ra khi mới mắc bệnh, mắt sẽ xuất hiện vùng khuyết mỏng phía ngoài mắt và bắt đầu lan dần vào trung tâm. Vì thế khi mới bắt đầu mắc bệnh, người bệnh vẫn có thể nhìn rõ vì vùng trung tâm mắt vẫn chưa bị ảnh hưởng. Cho đến khi nhận ra mắt nhìn mờ thì điểm mờ đã lan dần tới gần hết mắt rồi, thị lực mất đi không thể cứu vãn nữa.

Bệnh glocom nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, người bệnh sẽ bị đánh cắp dần tầm nhìn ngoại vi. Cũng giống như việc bạn đang nhìn qua đường hầm vậy, thời gian dần trôi qua, tầm nhìn thẳng về trước của bạn cũng sẽ suy giảm dần đến khi mất hẳn tầm nhìn.

Cách phát hiện sớm bệnh cườm nước

Khi thấy mắt có các triệu chứng bất thường như nhìn mờ hay đau nhức, xốn mắt người bệnh tuyệt đối không được tự xử lý y tế tại nhà, lúc này cần đến các cơ sở y tế chuyên nhãn khoa để được thăm khám, tư vấn và điều trị. Bệnh lý cườm nước có thể được phát hiện sớm khi bạn khám tổng quát mắt, thực hiện các kiểm tra sau:

  • Kiểm tra thị lực mắt: Quá trình kiểm tra này giúp bạn đo lường được tầm nhìn ở những khoảng cách khác nhau bằng việc thử nghiệm biểu đồ mắt.
  • Kiểm tra tầm nhìn ngoại vi: Bạn sẽ được kiểm tra khả năng nhìn ngoại vi của mình. Nếu phát hiện mất tầm nhìn ngoại vi ở mức độ nhất định là dấu hiệu nhận biết bạn có thể mắc bệnh tăng nhãn áp.
  • Kiểm tra cấu trúc trong mắt: Bạn sẽ được soi cấu trúc trong mắt bằng một ống kính lúp đặc biệt. Bác sĩ sẽ lần lượt kiểm tra võng mạc đến hệ thống dây thần kinh thị giác để phát hiện các dấu hiệu bất thường về mắt.
  • Đo nhãn áp: Bác sĩ sẽ dùng 1 dụng cụ đặc biệt để đo áp suất bên trong mắt bạn.
  • Đo độ dày giác mạc: Bác sĩ sẽ thực hiện kiểm tra giác mạc để phát hiện các vấn đề về mắt.
Kiểm tra thị lực để phát hiện bệnh lý cườm nước

Nguyên nhân gây bệnh cườm nước (Glaucoma)

Hiện nay y học vẫn chưa xác định được nguyên nhân rõ ràng gây ra bệnh cườm nước. Nó chỉ được khẳng định có liên quan mật thiết đến việc tăng áp lực ở trong mắt hay lượng máu được cung cấp để nuôi dưỡng dây thần kinh thị giác bị suy giảm.

Áp suất thủy dịch trong mắt tăng cao đột ngột có thể hình thành bệnh lý glocom. Tuy vậy, không phải ai cũng sẽ mắc phải bệnh cườm nước này khi gặp phải tình trạng tăng áp suất thủy dịch. Dưới đây là một số nguyên nhân được phát hiện có thể làm tăng nguy cơ bị bệnh:

1. Do yếu tố di truyền

Nhiều người còn có thắc mắc là bệnh cườm nước có lây không? Căn bệnh này không lây nhiễm chéo nhưng có thể di truyền. Vậy nên nếu tiền sử gia đình đã có người thân cùng huyết thống mắc bệnh glocom, bạn sẽ có nguy cơ mắc phải bệnh lý này cao hơn gấp 5- 6 lần so với những người bình thường khác.

Vì vậy ngay từ khi ở độ tuổi trên 30, bạn nên đi khám mắt định kỳ, tầm soát mắt thường xuyên để phòng ngừa cũng như phát hiện kịp thời, điều trị bệnh lý sớm sẽ giúp giữ gìn thị lực tốt nhất.

2. Do bệnh lý toàn thân

Các bệnh lý thường gặp nhiều nhất ở người cao tuổi như tăng huyết áp, đái tháo đường đều gây ra những ảnh hưởng, bất thường tại mạch máu dẫn đến tình trạng glocom tân mạch là một thể bệnh rất nặng trong glocom, điều trị vô cùng khó khăn. Vì vậy người bệnh cần phải kiểm soát tốt các bệnh lý nền toàn thân để hạn chế tối đa những biến chứng nguy hiểm ở mắt.

huyết áp cao gây biến chứng cườm nước
Người bị cao huyết áp dễ gặp phải biến chứng cườm nước

3. Do đục thủy tinh thể quá chín

Ở những bệnh nhân bị đục thủy tinh thể giai đoạn hoàn toàn, thể thủy tinh lúc này sẽ bị ngấm nước, căng phồng quá mức làm mất chức năng điều tiết thông thường gây ra tình trạng tăng áp lực ở trong mắt. Điều trị lúc này sẽ rất phức tạp vì phải kết hợp giữa phẫu thuật đục thủy tinh thể và điều trị tăng nhãn áp.

Vì vậy khi bị đục thủy tinh thể bạn cần tiến hành phẫu thuật càng sớm càng tốt để hạn chế nguy cơ biến chứng glocom xảy ra.

đục thủy tinh thể quá chín gây cườm nước
Đục thủy tinh thể quá chín có thể gây ra tình trạng tăng nhãn áp

4. Do chấn thương

Nếu mắt bạn không may bị va đập, tổn thương từ bên ngoài sẽ rất dễ gây sa lệch thể thủy tinh và có thể gây ra biến chứng cườm nước. Vì vậy khi gặp phải các chấn thương ở mắt hay vùng gần mắt bạn nên đến thăm khám tại các cơ sở y tế chuyên khoa để được điều trị sớm, hạn chế biến chứng nguy hiểm xảy ra.

5. Do lạm dụng nhóm thuốc corticoid

Các bệnh viêm nhiễm tại mắt như: Viêm màng bồ đào, đau mắt đỏ, cộm ngứa trong mắt, viêm kết mạc dị ứng bệnh nhân tự xử lý y tế tại nhà, mua thuốc về tra mắt có thành phần chống viêm corticoid thấy đỡ nên cứ lạm dụng dùng nhiều.

lạm dụng thuốc gây cườm nước
Lạm dụng nhóm thuốc corticoid dễ gây ra những tổn hại cho mắt

Hay một số bệnh hội chứng toàn thân như viêm khớp dạng thấp, viêm cầu thận... cũng có tiền sử dùng thuốc nhóm steroid kéo dài có thể gây các biến chứng nguy hiểm về mắt trong đó có cườm nước.

Vì vậy đối với việc dùng thuốc đặc biệt là thuốc có thành phần corticoid trong điều trị bệnh phải có sự chỉ định của bác sĩ, tuyệt đối không được dùng bừa bãi, dễ gây ra những tổn hại không thể hồi phục được như glocom.

6. Mắc các bệnh lý khác về mắt

Một số nguyên nhân khác như: Đuc thủy tinh thể bẩm sinh - trẻ vừa sinh ra đã có triệu chứng của glocom, u máu vùng nửa mặt... Hoặc người bệnh từng mắc phải các tật khúc xạ như: cận thị, viễn thị, loạn thị, lão thị,... ở mức độ nặng và không được điều trị kịp thời gây ra biến chứng.

Bệnh cườm nước được chữa trị như thế nào?

Cho đến nay vẫn chưa có thuốc hay phương pháp nào có thể điều trị dứt điểm hoàn toàn được bệnh lý cườm nước. Người bệnh cần phải điều trị glocom suốt đời chứ không thể điều trị trong giai đoạn ngắn mà giúp bệnh ổn được. Mọi biện pháp can thiệp đều chỉ giúp giữ gìn phần thị lực chưa bị ảnh hưởng chứ không thể hồi phục thị lực như ban đầu.

Tuy nhiên việc chẩn đoán, phát hiện bệnh lý càng sớm sẽ giúp cho người bệnh giữ gìn thị lực càng tốt, làm chậm tiến trình phát triển của bệnh. Tùy vào tình trạng bệnh glocom bạn mắc phải sẽ có các biện pháp điều trị thích hợp, bao gồm: Thuốc, laser, phẫu thuật.

1. Hỗ trợ điều trị bằng thuốc

Các thuốc điều trị nội khoa thường được áp dụng trong điều trị glocom góc mở. Có khoảng 5 nhóm thuốc khác nhau để người bệnh có thể kết hợp điều trị hoặc điều trị thay đổi, lựa chọn phù hợp với từng giai đoạn bệnh lý.

Đa phần thuốc nhỏ mắt trị cườm nước được sử dụng trong hỗ trợ điều trị. Chúng có tác dụng làm giảm áp lực trong mắt bằng việc giúp các chất lỏng thoát ra ngoài. Các loại thuốc này phải được chỉ định dùng từ bác sĩ chuyên khoa về liều dùng cũng như cách sử dụng để hạn chế tối đa tác dụng phụ của thuốc.

Đặc thù bệnh lý này thường không có nhiều biểu hiện cụ thể nên nhiều người bệnh hay bị quên dùng hàng ngày hoặc khi thấy mắt ổn định sau một thời gian lại ngưng dùng. Vì vậy nếu được chỉ định dùng thuốc bạn phải có lịch trình cụ thể mỗi ngày, không được quên. Hãy nhớ cườm nước sẽ đi theo bạn cả đời chứ không phải chỉ cần điều trị trong một thời gian ngắn là ổn.

dùng thuốc điều trị glcom
Glocom giai đoạn nhẹ có thể được chỉ định dùng thuốc nhỏ mắt

Bệnh nhân dùng thuốc cần phải đi kiểm tra mắt định kỳ, thường xuyên để theo dõi tình trạng bệnh. Khi thuốc nhỏ không mang lại hiệu quả như mong muốn, bệnh nhân sẽ được chỉ định dùng thêm thuốc uống hoặc phẫu thuật.

2. Điều trị bằng Laser không xâm lấn

Điều trị bằng Laser được áp dụng tốt nhất cho người bệnh glocom góc đóng nếu phát hiện ra bệnh lý ở giai đoạn đầu. Đây là một phương pháp khá nhẹ nhàng, không hề có can thiệp dao, kéo vào mắt và mang lại hiệu quả lâu dài, duy trì thị lực tốt cho bệnh nhân.

Thông thường bác sĩ sẽ sử dụng laser argon giúp tạo hình vùng bè, trong quá trình vết thương hồi phục sẽ co kéo theo lớp sợi collagen ở vùng bè, từ đó sẽ giúp quá trình thoát lưu thủy dịch diễn ra tốt hơn.

Với phương pháp điều trị bằng Laser, bệnh nhân có thể được về nhà ngay sau khi dùng thủ thuật. Phương pháp này có thể lại biến chứng tăng nhãn áp tạm thời và sẽ được kết hợp điều trị bằng thuốc nhỏ mắt giúp hạ nhãn áp.

điều trị glocom bằng laser
Điều trị bằng laser là phương pháp tốt nhất với bệnh glocom góc đóng giai đoạn đầu

3. Điều trị bằng phương pháp phẫu thuật

Điều trị glocom bằng phương pháp phẫu thuật thường được áp dụng ở giai đoạn nặng của bệnh, khi nhãn áp đã tăng quá cao và việc dùng thuốc không còn tác dụng nữa. Có nhiều cách phẫu thuật khác nhau có thể được áp dụng tùy vào tình trạng người bệnh như: Phẫu thuật cắt bè củng giác mạc, phẫu thuật củng mạc sâu, phẫu thuật đặt van dẫn lưu vào trong mắt để giúp cho thủy dịch thoát ra ngoài.

Với phương pháp phẫu thuật, bình thường các bác sĩ sẽ tạo một lỗ hở trên mắt giúp các chất dịch thoát ra khỏi mắt bằng cách: Sử dụng các công cụ phẫu thuật chuyên dụng tạo ra một lỗ nhỏ bên dưới kết mạc. Các chất lỏng tích tụ trong mắt theo đó sẽ đi qua lỗ này để thoát ra bên ngoài.

phẫu thuật điều trọ glocom
Phẫu thuật được chỉ định khi bệnh cườm nước tiến triển giai đoạn nặng

8 Cách phòng ngừa bệnh glocom bạn nên biết

Hiện nay vẫn chưa có phương pháp cụ thể nào có thể giúp phòng ngừa bệnh cườm nước. Tuy nhiên, nếu glocom được phát hiện sớm và can thiệp điều trị kịp thời có thể giúp người bệnh bảo vệ được thị lực tốt, hạn chế tình trạng gia tăng cấp độ nặng của bệnh lý gây mù lòa. Bạn có thể dự phòng được bệnh lý này bằng việc ghi nhớ các điều sau đây:

  1. Khám mắt định kỳ: Tất cả chúng ta, đặc biệt là những người có nguy cơ, có tiền xử gia đình có người mắc bệnh glocom nên đi thăm khám mắt định định kỳ hàng năm, ít nhất là 6 tháng/ lần đề kiểm tra, phát hiện sớm tình trạng bệnh glocom.
  2. Kiểm soát tốt bệnh lý toàn thân: Người có tiền sử bệnh lý như tiểu đường, cao huyết áp cần phải kiểm soát tốt bệnh lý để không gây ra những biến chứng nguy hiểm cho mắt.
  3. Không được sử dụng thuốc bừa bãi: Đặc biệt là các loại thuốc có thành phần corticoid không được lạm dụng nhiều, cần phải có sự chỉ định của bác sĩ khi sử dụng.
  4. Không làm động tác cúi đầu quá nhiều vào buổi tối: Các động tác cúi đầu như gội đầu... vào buổi tối rất nguy hiểm vì về mặt sinh lý, ban đêm nhãn áp của chúng ta thường tăng cao hơn rồi, tư thế cúi đầu sẽ làm cho góc tiền phòng- một cấu trúc ở trong mắt hẹp hơn nữa, dễ kích thích glocom cấp phát triển.
  5. Không làm việc trong điều kiện thiếu ánh sáng: Không đọc sách, truyện, tư liệu trong điều kiện ánh sáng yếu vì lúc này đồng tử sẽ giãn nửa với dễ gây ra tình trạng glocom cấp.
  6. Khắc phục tình trạng stress: Khi bạn căng thẳng, lo âu quá nhiều, thức đêm, ngủ thiếu giấc khiến mắt không được nghỉ ngơi đủ dễ gây ra nhiều biến chứng nguy hại cho mắt trong đó có glocom.
  7. Hạn chế tối đa các chất kích thích: Rượu, bia, thuốc lá... là những chất kích thích dễ sản sinh những gốc tự do nguy hại, nó có thể đẩy cao nguy cơ mắc bệnh glocom ở người bình thường lên gấp 2,3 lần, vì vậy bạn không nên lạm dụng quá nhiều.
  8. Chú ý các dấu hiệu bất thường ở mắt: Khi thấy mắt có các dấu hiệu bất thường như nhìn mờ, lóa mắt, đau nhức mắt, đau đầu, nửa đầu... cần đến ngay các cơ sở y tế chuyên nhãn khoa để được thăm khám, tư vấn.
Thăm khám định kỳ thường xuyên để phòng bệnh cườm nước
Thăm khám định kỳ hàng năm để phát hiện sớm bệnh lý cườm nước

Trên đây là toàn bộ những thông tin chi tiết về bệnh lý glocom nguy hiểm ở mắt. Nếu bệnh được phát hiện sớm và can thiệp điều trị kịp thời sẽ mang lại những kết quả khả quan, giúp bảo vệ thị lực cho người bệnh, hạn chế tối đa nguy cơ đối diện với mù lòa vĩnh viễn. Hy vọng bài viết sẽ mang lại cho bạn nhiều thông tin hữu ích. Hãy để lại bình luận phía dưới nếu bạn còn vấn đề thắc mắc cần được tư vấn, giải đáp nhé!

Bài viết hữu ích?

BÀI VIẾT LIÊN QUAN