Thuốc chỉ tốt khi dùng đúng và đủ
Khảo sát trên được thực hiện với 827 bệnh nhân tại Bệnh viện Mắt Trung ương. Trong đó, có tới 18,5% từng dùng thuốc nhỏ mắt chứa Corticoid trong vòng 3 tháng. Điều này phản ánh một thực tế khá phổ biến: nhiều người có thói quen tự mua thuốc nhỏ mắt khi thấy đỏ, ngứa hoặc khó chịu, thay vì đến khám chuyên khoa.
Đây là thực tế đáng ngại bởi Corticoid là hoạt chất chống viêm mạnh, thường được bác sĩ chỉ định trong điều trị viêm, dị ứng hoặc một số bệnh lý mắt cần kiểm soát phản ứng viêm. Tác dụng nhanh, hiệu quả khiến các triệu chứng nhanh tan biến. Tuy nhiên Corticoid chỉ nên dùng trong những trường hợp cần kiểm soát phản ứng viêm như viêm kết mạc dị ứng, viêm màng bồ đào hoặc một số bệnh lý mắt đặc biệt khác.
Vấn đề nằm ở chỗ khi dùng corticoid kéo dài mà không được theo dõi, hoạt chất này có thể làm thay đổi hệ thống dẫn lưu thủy dịch trong mắt, khiến áp lực nội nhãn tăng lên và chèn ép gây tổn thương dây thần kinh thị giác, từ đó gây ra Glocom thứ phát. Lạm dụng Corticoid có thể gây hậu quả nghiêm trọng đối với thị lực. Việc sử dụng cần đúng liều, đúng thời gian chỉ định và phải được theo dõi nhãn áp định kỳ để phát hiện sớm biến chứng.
Cổng thông tin Y tế TP.HCM cảnh báo việc tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt chứa Corticoid quá 7–10 ngày mà không có chỉ định và kiểm soát của bác sĩ có thể dẫn đến nhiều biến chứng như tăng nhãn áp dẫn đến glocom, đục thủy tinh thể, mỏng giác mạc và tăng nguy cơ mù lòa. Quá trình này thường diễn ra âm thầm, người bệnh chỉ phát hiện khi bệnh đã tiến triển nặng. Khi đó, thị lực có thể suy giảm từ từng phần đến hoàn toàn, thậm chí dẫn tới mù lòa vĩnh viễn.
Thực tế tại Bệnh viện Mắt Hà Nội 2, các ca Glocom do tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa Corticoid không hiếm gặp. Tháng 11/2023, bệnh viện tiếp nhận một phụ nữ 55 tuổi bị giảm thị lực nghiêm trọng sau gần hai năm tự ý dùng thuốc nhỏ mắt mỗi khi bị ngứa và chảy nước mắt.
“Đến nay tôi đã dùng cả chục lọ, người bán thuốc cũng không cảnh báo việc sử dụng thường xuyên. Gần đây mắt trái nhìn mờ hẳn, khi che mắt phải thì gần như không thấy gì”, bệnh nhân chia sẻ.
Theo Ths.BS. Mai Thị Anh Thư, Giám đốc chuyên môn Bệnh viện Mắt Hà Nội 2, bệnh nhân bị Glocom do lạm dụng thuốc nhỏ mắt chứa Corticoid kéo dài. “Thị lực mắt trái hiện chỉ còn nhìn được khoảng 0,5 m và không còn khả năng phục hồi. Việc điều trị lúc này chủ yếu nhằm giữ lại phần thị lực còn lại”, bác sĩ cho biết.
Hãy chủ động thăm khám và dùng thuốc đúng chỉ định
Các chuyên gia khuyến cáo người dân không tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt nếu không có chỉ định.
Người dân cũng không nên dùng thuốc nhỏ mắt có Corticoid để giảm đỏ, giảm ngứa hoặc “làm dịu mắt” khi chưa được thăm khám, vì việc này có thể che lấp triệu chứng bệnh và làm tăng nguy cơ biến chứng.
Ngoài thuốc nhỏ mắt, Corticoid còn có thể xuất hiện trong một số sản phẩm mỹ phẩm, đặc biệt là các loại “kem trộn” được quảng cáo làm trắng da hoặc trị mụn nhanh. Việc sử dụng các sản phẩm trôi nổi, không rõ thành phần trong thời gian dài có thể khiến Corticoid hấp thu qua da, gây nhiều tác dụng phụ và tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng tới sức khỏe đôi mắt. Vì vậy, người dùng cần thận trọng với các sản phẩm mỹ phẩm không rõ nguồn gốc, đặc biệt là “kem trộn” có thể chứa Corticoid.
Nếu bạn từng tự ý dùng thuốc nhỏ mắt trong thời gian dài, sử dụng kem trộn hoặc mỹ phẩm không rõ thành phần, hoặc thuộc nhóm nguy cơ như người trên 40 tuổi, người mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, đừng chần chừ mà hãy chủ động đi thăm khám ngay. Glocom thường tiến triển âm thầm, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi tổn thương thị giác đã ở giai đoạn muộn và khó có thể phục hồi.
Hưởng ứng Tuần lễ Glocom Thế giới 2026 do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khởi xướng, Bệnh viện Mắt Hà Nội 2 triển khai chương trình tặng 100% phí khám cho bệnh nhân Glocom, áp dụng từ 08/03 đến 31/03/2026. Đây cũng là sự chung tay của bệnh viện cùng cộng đồng trong việc nâng cao nhận thức, khuyến khích người dân chủ động tầm soát và phòng tránh các bệnh lý nguy hiểm về mắt, đặc biệt là Glocom.
