Dù chỉ vài giây trên máy, mổ cận laser hoàn toàn là một phẫu thuật y khoa, chính xác hơn là phẫu thuật xâm lấn tác động trực tiếp vào cấu trúc mắt. Đó là nguyên nhân tại sao dù thời gian phẫu thuật ngắn, không đau nhức, hồi phục nhanh, khách hàng mổ cận vẫn phải trải qua bài khám chuyên sâu tỉ mỉ trước khi có được chỉ định mổ hay không.
Sự đơn giản, tiện dụng và an toàn của các phương pháp mổ cận hiện đại khiến không ít người lầm tưởng đây là thủ thuật đơn giản, có thể thực hiện ngay khi có nhu cầu. Cách nghĩ này phổ biến đến mức Hiệp hội Nhãn khoa Hoa Kỳ (AAO) phải hướng dẫn việc gọi mổ cận chỉ bằng các thuật ngữ như "điều trị" hay "liệu pháp" mà không làm rõ tính chất phẫu thuật xâm lấn có thể gây hiểu lầm cho khách hàng.
Chỉ định phẫu thuật – bản lĩnh của bác sĩ
Với sự hỗ trợ đắc lực của các thiết bị laser hiện đại, phẫu thuật khúc xạ ngày nay đã đạt độ chính xác đến mức micromet – giới hạn mà mắt người và thao tác tay khó can thiệp được. Trí tuệ nhân tạo (AI) tham gia hỗ trợ sâu trong quá trình phẫu thuật, như CentraLign giúp tự động định tâm nhãn cầu, OcuLign tự động bù trừ trục loạn thị. Hệ thống có khả năng nhận diện và bám đuổi chuyển động của mắt nhanh hơn phản xạ của con người, giúp tia laser luôn đi đúng đích dù bệnh nhân có vô tình đảo mắt.
Với sự hỗ trợ về khả năng “cắt gọt” hoàn hảo của máy móc, vai trò của người bác sĩ phẫu thuật trong kỷ nguyên số cũng có dịch chuyển. Được giải phóng khỏi các thao tác tay điêu luyện, họ tập trung vào vai trò quan trọng hơn là người đưa ra quyết định y khoa (chỉ định) dựa trên sự thấu cảm và chuyên môn sâu. Để có 8 – 23 giây thao tác laser, quá trình khám chuyên sâu của bác sĩ kéo dài hơn 2 giờ để thu thập dữ liệu toàn diện cần thiết cho việc ra chỉ định. Thậm chí, có những trường hợp cần thiết theo dõi 3-6 tháng để ổn định độ cận, trước khi có quyết định có thể mổ hay không. Bác sĩ phải là người quyết định: mắt nào mổ được, mổ theo phương pháp nào là tối ưu nhất cho điều kiện, hoàn cảnh của bệnh nhân. Dù hiện đại, không có phương pháp nào toàn năng cho tất cả.
Khám chuyên sâu: 11 bước quyết định đến ánh sáng
Giống như các phẫu thuật y khoa khác, mổ cận đòi hỏi quy trình khám chuyên sâu để đưa ra chỉ định hoặc chống chỉ định dựa trên các thông số sinh học của mắt. Đây không đơn thuần là những phép đo khúc xạ thông thường, mà là một cuộc tổng kiểm tra toàn diện hệ sinh thái của đôi mắt.
Bs. CKI Nguyễn Thị Thúy Nga, Trưởng khoa Khúc xạ - Bệnh viện Mắt Hà Nội 2, cho biết việc khám chuyên sâu trước phẫu thuật được tiến hành nghiêm ngặt với quy trình 11 bước được xây dựng dựa trên khuyến cáo của các tổ chức nhãn khoa uy tín như Hiệp hội Nhãn khoa Hoa Kỳ (AAO) hay Viện Y tế Quốc gia Anh (NICE)... Mọi thông số sinh học từ bản đồ giác mạc, độ dày giác mạc cho đến tình trạng đáy mắt đều được phân tích dưới lăng kính khoa học nghiêm khắc. Việc sử dụng các hệ thống tầm soát hiện đại không chỉ giúp loại trừ các nguy cơ giãn lồi giác mạc – yếu tố sống còn trong hậu phẫu – mà còn đảm bảo mọi can thiệp đều dựa trên một nền tảng sức khỏe nhãn cầu vững chắc.
“Với những trường hợp giác mạc quá mỏng hoặc có dấu hiệu nghi ngờ giác mạc chóp, chúng tôi kiên quyết từ chối mổ Laser để tránh nguy cơ giãn lồi giác mạc về sau”, bác sĩ Thúy Nga khẳng định.
Ngay cả hành vi dám từ chối phẫu thuật cho những trường hợp không đủ điều kiện y khoa được xem là một tiêu chuẩn đạo đức cao nhất. Việc không chỉ định phẫu thuật có thể tác động đến tâm lý mong muốn thoát kính ngay của người bệnh, uy tín của cá nhân bác sĩ, hay thậm chí là ảnh hưởng đến chỉ tiêu kinh doanh của cơ sở y tế. Tuy nhiên, đội ngũ bác sĩ vẫn kiên định từ chối phẫu thuật nếu các thông số sinh học không an toàn, chắc chắn đó là ưu tiên sự an toàn dài lâu của bệnh nhân.
Trong mọi hoàn cảnh, bản lĩnh và cái tâm của con người luôn là yếu tố quyết định sức mạnh của công nghệ.
